Υπαρχει ελευθερη βουληση?

Θα πρεπει να σκεφτουμε απο που θα ξεκινησουμε για να απαντηθει μια τετοια ερωτηση αν μπορει να απαντηθει..Λογικα θα ξεκινησουμε απο τον κοσμο γυρω μας.
Αν σκεφτουμε λοιπον οτι ο κόσμος μας ξεδιπλωνεται σύμφωνα με τους φυσικους νόμους τότε όλα οσα συμβαίνουν καθορίζονται από γεγονότα που έχουν ΠΡΟΗΓΗΘΕΙ.

Δεδομένου ότι οι εγκέφαλοί μας αποτελούν μέρος αυτού του κόσμου η κατάσταση τους καθορίζεται επίσης από προηγούμενα γεγονότα. Ως εκ τούτου έτσι και οι σκέψεις και οι εμπειρίες μας και οι αποφάσεις που λαμβάνουμε. Από την άλλη πλευρά ομως όλοι βιώνουμε επιλογές από μικρά πράγματα όπως το τι θα φάμε τι θα φορεσουμε η και σε πιο σηματικα θέματα πθανον. Ζούμε τη ζωή μας με την υπόθεση ότι έχουμε πράγματι ελεύθερη βούληση…Η μηπως εχουμε μιας και τα γεγονοτα δεν ακολουθουν απαραιτητα το ενα το αλλο;..Οι δύο απόψεις φαίνονται ασυμβίβαστες. Εξ ου και το παράδοξο του σκεπτικου.
Μπορει να συμβαινει και το ενα και το αλλο;..Θα μπορουσε να δοθει μια απαντηση στο ερωτημα;.
Υποψιάζομαι ότι οι περισσότεροι από εσάς θα έχετε συζητήσει αυτό το ερώτημα κάποια στιγμή. Πολλοί πιστεύουν ότι κάνουμε επιλογές από τη δική μας βούληση. Κάποιοι από την άλλη πλευρά πιστεύουν ότι η ελεύθερη βούληση είναι μια ψευδαίσθηση. Άλλοι βλέποντας ισχύ και στις δύο πλευρές αυτου του παράδοξου μπορεί να παραμενουν αδιάφοροι ή αβέβαιοι.Υποθέτω ότι ειναι σαν τις δύο πλευρές ενός νομίσματος δηλαδη οι δυο διαφορετικές προοπτικές της ίδιας πραγματικότητας.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΩΝ;

Ας δουμε πρωτα την πρωτη πλευρα.Το μέλλον είναι πλήρως προβλέψιμο; Κατ-αρχάς δεν θα μπορούσαμε ποτέ να γνωρίζουμε την παρούσα κατάσταση των πραγμάτων με αρκετή λεπτομέρεια για να υπολογίσουμε με ακρίβεια το μέλλον. Αλλα ακόμα και αν μπορούσαμε η θεωρία του χάους δείχνει ότι ακόμη και η παραμικρή αβεβαιότητα στις τρέχουσες συνθήκες μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει σε άκρως διαφορετικά αποτελέσματα. Η κβαντική θεωρία πρόσθεσε τη δική της πρόκληση στον αυστηρό ντετερμινισμό δείχνοντας ότι τα γεγονότα σε ατομικό επίπεδο μπορούν να είναι πραγματικά τυχαία.

Σήμερα, τόσο οι επιστήμονες όσο και οι φιλόσοφοι αποδέχονται ότι το μέλλον δεν είναι ούτε προβλέψιμο ούτε προκαθορισμένο.Αλλά αν και το μέλλον δεν μπορεί να καθοριστεί με την κλασική έννοια αυτό δεν μας δίνει απαραιτήτως και ελεύθερη βούληση. Η δραστηριότητα στον εγκέφαλό μας εξακολουθεί να καθορίζεται από προγενέστερα γεγονότα – μερικές τυχαίες μερικές όχι – και έτσι είναι οι εμπειρίες μας συμπεριλαμβανομένης της προφανής εμπειρίας μας για ελεύθερη επιλογή.

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΛΕΥΡΑ εχει ως εξης.Τα τελευταία χρόνια η νευροεπιστήμη έχει βρει ενδιαφέροντα στοιχεία για να υποστηρίξει αυτό το συμπέρασμα.Σε ένα πείραμα-και εχουν γινει πολλα- οι υποψήφιοι κλήθηκαν να κάνουν μια κίνηση του χεριου τους σε μια στιγμή μιας επιλογής τους και να σημειώσουν τη θέση ενός ρολογιού τη στιγμή της επιλογής. Ωστόσο ταυτόχρονες καταγραφές της εγκεφαλικής δραστηριότητας των υποκειμένων έδειξαν ότι η προετοιμασία για κίνηση μεταβλήθηκε περίπου μισό δευτερόλεπτο ΠΡΙΝ από τη συνειδητή απόφαση να κινηθεί.Καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι αποφάσεις μας καθοδηγούνται από ασυνείδητη εγκεφαλική δραστηριότητα αλλα όχι με συνειδητή επιλογή. Αλλά όταν η απόφαση μας φτάνει σε συνειδητή συνείδηση το βιώνουμε έχοντας κάνει μια επιλογή.Αυτο τελικα το νομιζουμε πως ειναι δικη μας επιλογη.

Από αυτή την προοπτική η φαινομενική ελευθερία επιλογής έγκειται στο ότι δεν γνωρίζουμε ποιο θα είναι το αποτέλεσμα. Πάρτε για παράδειγμα την απλη διαδικασία να επιλέξετε τι να φάτε σε ένα εστιατόριο. Καταργώ πρώτα τα πιάτα που δεν μου αρέσουν ή αυτά που έφαγα πρόσφατα μειώνοντας τα σε λίγα-δηλαδη σε αυτα που με προσελκύουν. Στη συνέχεια αποφασίζω για ένα από αυτά σύμφωνα με διάφορους άλλους παράγοντες – τη θρεπτική αξία τις αγαπημένες γεύσεις αυτό που αισθάνομαι ότι χρειάζεται το σώμα μου κλπ. Αισθάνεται σαν να έχω μεν ελεύθερη επιλογή αλλά η απόφαση που έρχομαι είναι ηδη προκαθορισμένη από τις τρέχουσες συνθήκες και προηγούμενη εμπειρία. Ωστόσο, επειδή δεν γνωρίζω την έκβαση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων απο πριν έως ότου εμφανιστεί στο μυαλό μου πιστεύω ότι έχω κάνει μια ελεύθερη επιλογή..
Ωστόσο τα αινίγματα συνεχίζονται. Η εμπειρία της επιλογής με δική μας βούληση είναι πολύ πραγματική. Και ζούμε τη ζωή μας με την υπόθεση ότι παίρνουμε αποφάσεις με δική μας ελεύθερη βούληση και μαλιστα κατευθύνουμε το δικό μας μέλλον. Είναι σχεδόν αδύνατο να μην γίνει. Εχουμε δύο συμπληρωματικούς τρόπους προβολής του παιχνιδιού.Συμφωνα με το παραπανω σκεπτικο μπορεί να μην υπάρχει τελικα απολυτη ελεύθερη βούληση με την έννοια που συνήθως το σκεφτόμαστε.
Με άλλα λόγια κάποιο κρυμμένο ”σήμα” στο παρασκήνιο του εγκεφάλου μας φαινεται να καθορίζει τις συνειδητές αποφάσεις των ανθρώπων προτού να τις καταστήσουν δυνατες.Και η ερωτηση ειναι.Αν το μυαλό μας ετοιμάζεται να δράσει πριν μάθουμε ότι πρόκειται να δράσουμε πώς κάνουμε μια συνειδητή απόφαση να δράσουμε τελικα;..Η ελεύθερη βούληση είναι μια ψευδαίσθηση ειναι μηπως μια πραγματικοτητα η ισως ενα τεχνούργημα του εγκεφαλου μας που είναι απαραίτητο για τα ανθρώπινα όντα να επιβιώσουν;
Η Συνειδηση ειναι ενα τεχνασμα του Εγκεφαλου μας και αν αυτο συμβαινει -αν ειναι σωστο -πιθανον μπορουμε να υποψιαστουμε τα υπολοιπα.
Αρθρο του Ανδρεα Οικονομοπουλου


Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*




Kατηγορίες

Top