Ιστορία της Ιταλίας

Στην προϊστορική εποχή υπήρχαν στην Ιταλία δύο πολιτισμοί ινδοευρωπαϊκής καταγωγής, ο ένας στο βορρά και ο άλλος στο κέντρο της χερσονήσου. Γύρω στον 8ο αι. π.Χ. οι Έλληνες ίδρυσαν αποικίες στη νότιο Ιταλία και τη Σικελία. Την ίδια περίοδο έχουμε πληροφορίες για τους Ετρούσκους. Τον 5ο αι. π.Χ. οι Γαλάτες εγκαταστάθηκαν στην πεδιάδα του Πάδου. Τον 3ο αι. π.Χ. η Ρώμη ενώθηκε από τους Ρωμαίους και μέχρι την πτώση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας της Δύσης η ιστορία ταυτίζεται μ’ αυτήν της Ρώμης. Μετά από μια μακρόχρονη περίοδο επιδρομών από την πλευρά των Γότθων και των Βανδάλων, το 476μ.Χ., με την απομάκρυνση του τελευταίου αυτοκράτορα Ρομόλου Αυγουστόλου από τον Οδόακρο, έλαβε τέλος η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία της Δύσης.

Το 493 ο Οδόακρος ηττήθηκε από τον Θεοδώριχο, που ίδρυσε το οστρογοτθικό βασίλειο. Ο ελληνικο-γοτθικός πόλεμος (535-553) έθεσε τέλος στην κυριαρχία των Γότθων και εδραίωσε τη βυζαντινή ηγεμονία. Λίγα χρόνια αργότερα όμως τους Γότθους διαδέχτηκαν οι Λογγοβαρδοί που κατάφεραν να κυριεύσουν το μεγαλύτερο τμήμα της χερσονήσου (568-569). Η ειρήνη που κλείστηκε με τους βυζαντινούς το 603 οδήγησε στο χωρισμό της χώρας σε δύο μέρη: στη βυζαντινή Ιταλία και τη λογγοβαρδική. Το 774 ο Κάρολος ο Μέγας έθετε τέλος στο βασίλειο των Λογγοβαρδών και το 800, με τη στέψη του, γεννιόταν η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Με την κάθοδο στην Ιταλία του Όθωνα Α΄της Σαξονίας και τη στέψη του ως αυτοκράτορα ξεκίνησε μια περίοδος ανταγωνισμού μεταξύ των αυτοκρατόρων και των πάπων. Ξεκινώντας από τον 11ο αι. έχουμε τη δημιουργία του ελεύθερου ιταλικού δήμου, ο οποίος όμως δεν κατάφερε να εξαλείψει την κυριαρχία του παπάτου και της αυτοκρατορίας. Το 14ο αι. πολλοί δήμοι μεταμορφώθηκαν σε σινιορίες και πριγκιπάτα. Το τέλος του 15ου αι. συμπίπτει με την κρίση της ιταλικής ελευθερίας. Ο βασιλιάς της Γαλλίας, Κάρολος Η΄ κατέβηκε στην Ιταλία και κυρίευσε το Βασίλειο της Νάπολης. Το 1559 η συνθήκη του Σατό-Σαμβρέσις επικύρωνε την ισπανική κυριαρχία στην Ιταλία. Η ισπανική ηγεμονία (1559-1713) συνέπεσε με μια περίοδο έντονης παρακμής των τεχνών και των γραμμάτων και μιας σοβαρής οικονομικής κρίσης. Στο πρώτο μισό του ίδιου αιώνα εκδηλώθηκε στην Ιταλία ένας μεγάλος ενθουσιασμός για πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις και άρχισαν να ξεχωρίζουν οι έννοιες του έθνους και της ανεξαρτησίας και οι ελπίδες ενότητας.

Με την αποκατάσταση του “αρχαίου καθεστώτος” και την επιστροφή των παλιών απολυταρχικών ηγεμόνων γεννήθηκαν οι μυστικές εταιρείες και τα πρώτα κίνητρα για ανεξαρτησία. Η Ιταλική Αναγέννηση υπήρξε έργο διανοούμενων, όπως ο Ματζίνι, ο Τζιομπέρτι, ο Κατανέο, πολιτικών, όπως ο Καβούρ και αρχηγών όπως ο Βίκτορας Εμμανουήλ και ο Γκαριμπάλντι. Η χώρα βρήκε ξανά την ισορροπία της με την κυβέρνηση του Τζιολίτι, που υπήρξε ένας από τους τους πιο ικανούς πολιτικούς της Ιταλίας. Η ανάληψη ξανά της αποικιακής πολιτικής έγινε το 1911 με τη μάχη ενάντια στην Τουρκία και την κατάκτηση της Λιβύης. Η εκλογική νίκη των σοσιαλιστών και των καθολικών το 1913 οδήγησε στην παραίτηση του Τζιολίτι, τον οποίο διαδέχτηκε ο Σαλάντρα (1914). Μετά από μια διακήρυξη ουδετερότητας (1η Αυγούστου 1914), κάτω από τις πιέσεις των επεμβατικών ρευμάτων, η κυβέρνηση εισχώρησε στην Τριπλή Συμμαχία και κήρυξε τον πόλεμο στην Αυστρία, ελπίζοντας να επιτύχει την εδαφική ενότητα. Ο πόλεμος τελείωσε με νίκη το 1918 και στην Ιταλία αποδόθηκαν το Τρεντίνο, η Ίστρια και η Ζαντάρ. Αλλά οι ιταλοί έμειναν απογοητευμένοι από τη μεταχείριση των συμμάχων και στην ηθική κρίση προστέθηκε και η οικονομική. Μετά από μια γενική απεργία και κατάληψη των εργοστασίων, η συνταγματική κρίση οδήγησε σε ένα αυταρχικό και αντιδημοκρατικό καθεστώς, στον φασισμό και την κήρυξη του Μουσολίνι ως πρωθυπουργού. Τα λάθη των αντιφασιστικών κομμάτων επέτρεψαν στο Μουσολίνι να εγκαινιάσει ένα ολοκληρωτικό καθεστώς (1925). Η Ιταλία έκανε την είσοδό της στο Β΄Παγκόσμιο πόλεμο τον Ιούνιο του 1940, όταν η Γαλλία είχε ήδη ηττηθεί. Ο Μουσολίνι συνελήφθη το 1943. Στις 13 Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο στη Γερμανία και αναγνωρίστηκε από τους Συμμάχους ως συνεμπόλεμος. Από την πλευρά του ο Μουσολίνι, που ελευθερώθηκε από τους Γερμανούς, ανακήρυξε στο Σαλό την Ιταλική Κοινωνική Δημοκρατία. Η χώρα βρέθηκε χωρισμένη στα δύο: στο νότο που ήταν στα χέρια των Συμμάχων και κάτω από την κυβέρνηση του Βίκτορα Εμμανουήλ Γ΄και το υπόλοιπο στα χέρια των Γερμανών και των φασιστών. Η απελευθέρωση πραγματοποιήθηκε στις 25 Απριλίου 1945. Ο Μουσολίνι συνελήφθη και δικάστηκε στις 28 Απριλίου. Το 1946 ο Βίκτορας Εμμανουήλ παρακινήθηκε να παραιτηθεί για χάρη του Ουβέρτου Β΄, αλλά το δημοψήφισμα της 2ας Ιουνίου έλυνε το ζήτημα υπέρ της δημοκρατίας. Από την 1η Ιανουαρίου 1948 έμπαινε σε ισχύ το Σύνταγμα. Με τις εκλογές του 1948 η Χριστιανική Δημοκρατία κέρδισε την απόλυτη πλειοψηφία της βουλής και άνοιγε την περίοδο των κεντρώων κυβερνήσεων. Η εξωτερική πολιτική του Ντε Γκάσπερι οδήγησε την Ιταλία στην είσοδο στο ατλαντικό σύστημα και στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Το 1955 η χώρα έγινε αποδεκτή στον ΟΗΕ. Κάτω από την προεδρία του Λένε (1971-1978) η χώρα οδηγήθηκε σε μια οικονομική και κοινωνική κρίση και έμπαινε σε μια έντονη φάση το 1978, χρονιά κατά την οποία η Ερυθρά Ταξιαρχία απήγαγε και σκότωσε τον πρόεδρο του κόμματος του κέντρου (DC) Άλντο Μόρο. Το1983 εδραιώθηκε η πρώτη κυβέρνηση σοσιαλιστικής κατεύθυνσης στην ιστορία της δημοκρατίας. Πρωθυπουργός ορίστηκε ο Μπετίνο Κράξι. Η κυβέρνησή του όμως αναγκάστηκε να παραιτηθεί εξαιτίας των αντιθέσεων ανάμεσα στις κύριες πολιτικές δυνάμεις (DC και PSI). Η ήττα των μεγάλων κομμάτων στις εκλογές του 1992 και η άνοδος της Λέγκας του Βορρά, οδήγησε σε μια αποσταθεροποίηση του παραδοσιακού πολιτικού πλαισίου. Πρόεδρος της δημοκρατίας εκλέχτηκε ο Όσκαρ Λουίτζι Σκάλφαρο. Στις πολιτικές εκλογές του 1994 κέρδισε την πλειοψηφία στη βουλή των αντιπροσώπων το κόμμα της δεξιάς Πόλο, της οποίας ο πρόεδρος Μπερλουσκόνι σχημάτισε μια κυβέρνηση που σε λίγους μήνες όμως έπρεπε να παραιτηθεί εξαιτίας της αποχώρησης από αυτό της Λέγκας του Βορρά. Τον Ιανουάριο του 1995 ο Σκάλφαρο προώθησε το σχηματισμό μιας κυβέρνησης συνασπισμού με πρωθυπουργό το Ντίνι. Στις εκλογές του 1996 κέρδισε ο κεντροαριστερός σχηματισμός Ουλίβο και ο Ρομάνο Πρόντι σχημάτισε κυβέρνηση.